Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Thông tin Văn Hóa

 
    Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: 572072
Thông tin Văn Hóa
Thứ 4, Ngày 16/10/2013, 03:56
Những nhạc sĩ tài danh của Long An trong làng tài tử và cải lương
16/10/2013

Kỷ niệm ngày Sân khấu Việt Nam 12-8 (Âm lịch)

 

    Sau Nguyễn Quang Đại được tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam ngày 05-01-2009, các nhạc sĩ tài tử lừng danh của Long An như Nguyễn Thế Huyện (Tư Huyện), Huỳnh Văn Biểu (Hai Biểu), Trương Văn Tự (Ba Tu), Phạm Hữu Hinh (Mười Út), Nguyễn Văn Quế (Bảy Quế), Võ Văn Chuẩn (Tư Bền), Trà Văn Giai (Năm Giai) cũng được phong tặng danh hiệu này năm 2012. Chúng tôi đã có bài viết giới thiệu về các nhạc sĩ trên nhân Kỷ niệm ngày Giỗ tổ cải lương và sân khấu Việt Nam 12-8 năm 2012. Xin giới thiệu đến độc giả 03 nhạc sĩ tài tử vừa được công nhận Nghệ nhân dân gian năm 2013.
    Chính sự có mặt của Nguyễn Quang Đại đã tạo nên nhiều thế hệ tài năng của nhạc tài tử Nam Bộ, làm cho Long An trở thành một trong những chiếc nôi của nền âm nhạc cổ này, mà tên tuổi của họ được biết qua tài liệu và lưu truyền trong giới nhạc tài tử, cải lương, như: Chín Láo, Sáu Thoàn, Chín Chiêu, Năm Tịnh, cô Sáu Giỏi, cô Bảy Lung, ông Xã Năm, Hai Bầu, Năm Khiết, Năm Xem (ông ngoại cố nhạc sĩ Hai Biểu), Ba Đống, Mười Hai Duơn, Năm Quýnh..., rồi nối tiếp sau đó như Chín Kỳ, Hai Phát, Hai Biểu, Tư Huyện, Sáu Quý, Bảy Hàm (cha vợ của nghệ sĩ Bảo Thanh, Trưởng đoàn Cải lương Long An vừa qua đời), Bảy Quế, Năm Giai, Mười Lăng, Tư Bi, Út Nghiêm, Hai Khá, Tám Nhứt, Tư Tụi, Ba Lựa...

     Tiếc thay, do điều kiện khoa học kỹ thuật lúc bấy giờ, chúng ta nay không được thưởng thức tiếng đàn của nhiều bậc tài danh trong số đó. Dù vậy, những câu nói lưu truyền trong giới nhạc như:

      “Tiếng đồn Cần Đước xuân xanh

      Giai kìm, Quýnh gáo, Quế tranh, Lòng cò” ,

hay “Nhứt Bạc Liêu, nhì Cần Đước”, ít nhiều phản ánh tài năng của họ. Cũng cần hiểu rằng, nhứt nhì ở đây không phải ai giỏi hơn ai về bộ môn đờn ca tài tử, mà nói về ca, sáng tác là Bạc Liêu, và về đờn thì là Cần Đước.

1. Nhạc sỹ Chín Láo (1903 - 1943):

    Ông tên thật là Nguyễn Văn Láo, sinh năm 1903 tại quận lỵ Cần Đước, tỉnh Chợ Lớn, nay thuộc thị trấn Cần Đước, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, trong gia đình có truyền thống nhạc lễ, cha là nhạc sư Nguyễn Văn Viên (nhạc Viên), trưởng một trong 4 ban nhạc lễ nổi tiếng nhất ở miền Đông Nam Bộ những năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 (nhạc Viên ở thị trấn Cần Đước, nhạc Hộ ở làng Mỹ Lệ, quận Cần Đước, nhạc Tho ở làng Phước Lâm, quận Cần Giuộc, nhạc Thời ở làng Hưng Long, quận Bình Chánh, tỉnh Chợ Lớn). Có năng khiếu âm nhạc đặc biệt và sinh ra trong điều kiện gia đình nhạc lễ chuyên nghiệp, ông sớm bộc lộ tài năng.

    Khi Nguyễn Quang Đại đến Cần Đước, ông là một trong những học trò thuộc thế hệ đầu tiên và về sau trở thành một trong số môn đệ xuất sắc nhất. Ban nhạc lễ Cần Đước do ông làm trưởng ban rất nổi tiếng, được khắp nơi mời phục vụ vào các dịp quan, hôn, tang, tế. Tòa thánh Cao đài Tây Ninh tổ chức đại lễ hằng năm đều bằng mọi giá phải mời cho được ban nhạc lễ của nghệ nhân Chín Láo, thậm chí trả tiền thù lao trước cả năm. Ông sử dụng thuần thục hầu hết các nhạc khí, cả bộ văn, bộ võ trong nhạc lễ, bộ dây và bộ hơi trong nhạc lễ cũng như trong nhạc tài tử Nam Bộ, tương truyền ít ai bì kịp.

    Ông mất năm 1943 giữa độ tài năng đang ở đỉnh cao, để lại nhiều tiếc nuối cho giới nghệ thuật tài tử và nhạc lễ khi mà tên tuổi ông đến nay vẫn còn vang dội và giới nhạc lễ nhạc tài tử dành sự kính nể mỗi khi nhắc đến. Nhiều học trò được ông truyền nghề về sau đều trở thành những nhạc sỹ tài tử nổi danh, như Tám Nhứt, Ba Lựa, Tư Tụi, Bảy Quế, Năm Giai, Út Hinh…

Nhạc sĩ Bảy Hàm (1909 - 1991)

Nhạc sĩ Năm Lung (1911-1984)

Nhạc sĩ Cao Văn Lầu (1892-1976)

        2. Nhạc sĩ Bảy Hàm (1909 - 1991):

    Ông tên thật là Trương Văn Đệ, sinh năm 1909 tại làng Phước Lâm, quận Cần Giuộc, tỉnh Chợ Lớn, nay thuộc xã Phước Lâm, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An.

    Vốn có năng khiếu và lòng đam mê nghệ thuật âm nhạc cổ truyền từ nhỏ và chịu ảnh hưởng của phong trào nhạc tài tử Cần Giuộc do ở cùng làng với gia đình nhạc sư Bảy Tho nổi tiếng có 04 người con là những nhạc sĩ tài hoa bấy giờ: Hai Phát, Tư Huyện, Năm Phú, Sáu Quí, lại được tiếp xúc giao lưu, học hỏi với nhiều nghệ nhân nhạc sư nổi tiếng trong vùng, nên năng khiếu nghệ thuật âm nhạc của ông được ươm mầm, phát triển, giúp nhạc sĩ Bảy Hàm sớm thành danh, rồi về Sài Gòn là nơi có điều kiện hoạt động nghệ thuật và nâng cao tay nghề. Ông sử dụng được nhiều loại nhạc khí cổ truyền Nam Bộ và sở trường là đờn kìm và đờn cò.

    Ở Sài Gòn, ông cộng tác sản xuất nhiều chương trình ca nhạc tài tử và sân khấu cải lương tại ban nhạc Cửu Long, Đài Phát thanh Sài Gòn, các hãng đĩa ở Chợ Lớn và làm nhạc sư thỉnh giảng tại Trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn. Thông qua hoạt động giao lưu và truyền dạy học trò (trong đó có nghệ sĩ Bảo Thanh, vừa là học trò, vừa là con rể, cố Trưởng đoàn Cải lương Long An), ông có nhiều đóng góp cho nền âm nhạc tài tử và cải lương Nam Bộ.

    Ông là người cung cấp nhiều tư liệu giúp Giáo sư Trần Văn Khê giới thiệu và quảng bá rộng rãi bộ môn âm nhạc tài tử Nam Bộ.

        3. Nhạc sĩ Năm Lung (1911-1984):

    Ông tên thật là Nguyễn Thới Lung, sinh năm 1911, tại làng Tân Trạch, quận Cần Đước, tỉnh Chợ Lớn, nay thuộc xã Tân Trạch, huyện Cần Đước, tỉnh Long An.

    Sống trong gia đình khá giả, lại có truyền thống yêu thích ca nhạc tài tử Nam Bộ, cô ruột là vợ nhạc sư Nguyễn Quang Đại, lại có năng khiếu nghệ thuật, nên cha ông không ngại tốn kém, thường xuyên tổ chức chơi đờn ca tài tử và rước thầy đờn đến nhà dạy đờn cho ông. Suốt bốn năm theo học nhạc sỹ Sáu Thoàng (anh ruột nghệ nhân dân gian Chín Chiêu - học trò thế hệ đầu tiên của nhạc sư Nguyễn Quang Đại), nhờ say mê, chăm chỉ luyện tập, ông nắm vững kiến thức cơ bản, hệ thống bài bản và kỹ năng biểu diễn âm nhạc tài tử. Khi nổi danh, ông thường đi biểu diễn giao lưu ở nhiều nơi, nhất là các dịp lễ hội, giỗ chạp trong vùng Cần Đước, Cần Giuộc với các nghệ nhân nhạc sĩ tên tuổi như Bảy Quế, Năm Giai, Tư Huyện, Tư Bền, Út Hinh…Trong những năm chiến tranh, ông sinh sống và hoạt động nghệ thuật ở Sài Gòn - Chợ Lớn, có trên 20 năm ông cộng tác với chương trình Quốc nhạc của Đài Phát thanh Pháp Á và dạy nhạc.

    Với 73 tuổi đời, gần 60 năm tuổi nghề, sử dụng thành thạo nhiều nhạc khí, bài bản nhạc tài tử và cải lương Nam Bộ, nổi tiếng với 2 nhạc khí kìm và cò, truyền dạy nhiều học trò thành Út Duyên, Bảy Hối, Út Triệu, Chín Tôn, Út Quới …, góp vào sự phát triển của bộ môn này ở địa phương, tài năng và đạo đức nghề nghiệp, ông được nhạc giới tài tử Nam Bộ kính nể và đánh giá ngang tầm với các nghệ nhân nhạc sĩ tên tuổi đương thời.

    Sẽ là phiến diện và cũng do khuôn khổ của một bài báo khi giới thiệu những nhạc sĩ tài danh kể trên và đóng góp của họ cho nền âm nhạc tài tử và cải lương Nam Bộ. Bởi ở khu vực Thủ Thừa - Tân An - Châu Thành, bộ môn đờn ca tài tử cũng sớm hình thành. Không những thế, đây còn là quê hương của hai tác giả sách Cầm ca tân điệu - một sưu tập gần như đầy đủ các bài bản đờn và lời ca cổ, là Lê Văn Tiếng (Thủ Thừa) thu thập phần nhạc và Trần Phong Sắc (Tân An) sọan phần lời; của Ác-măng (Arment) Thiều (Tân Trụ) - người đầu tiên sử dụng nhạc khí ghi - ta vào cổ nhạc; của nhạc sĩ Cao Văn Lầu (Thuận Mỹ, huyện Châu Thành) - tác giả của danh tác Dạ cổ hoài lang, tiền thân của bài vọng cổ ngày nay.

Nhạc sĩ Ba Tu (Trương Văn Tự), quê xã Tân Lân, huyện Cần Đước, một danh cầm đờn ca tài tử hiện nay

Kim Thanh (Trung tâm Văn hóa tỉnh Long An) - một tài tử ca nhiều triển vọng của Long An

Thạc sĩ - Nhạc sĩ Huỳnh Khải, quê huyện Thủ Thừa, đang công tác tại Nhạc viện Tp. Hồ Chí Minh, một danh cầm đờn ca tài tử hiện nay

    Đó là những bông hoa trong vườn hoa nghệ thuật nước nhà, bằng tài năng vượt ra khỏi địa phương qua họat động giao lưu liên tỉnh và thu đĩa ở Sài Gòn, đã góp phần truyền bá và phát triển bộ môn đờn ca tài tử ở Long An, tạo nên phong trào yêu thích nhạc ta khắp Nam Bộ trong lịch sử, mà còn làm nền móng cho thế hệ tài danh hôm nay, như: Huỳnh Khải, Tấn Khoa (Nguyễn Tấn Khoa), Út Bù (Nguyễn Văn Út), Hồ Ngọc Trinh, Văn Gàn, Thành Phê... và còn nhiều người khác nữa, tiếp tục phát huy, đóng góp vào gia sản dòng nhạc đờn ca tài tử Nam Bộ ngày càng đồ sộ, phong phú và lan tỏa, xứng đáng với vị trí của nó trong đời sống văn hóa tinh thần của người Nam Bộ xưa và nay.

    Hàng trăm năm qua, truyền thuyết ông tổ sân khấu vẫn còn in dấu vết trong sinh hoạt nghệ sĩ, gánh hát. Vì vậy, cứ đến ngày 12 tháng 8 Âm lịch, những người họat động trong một số loại hình sân khấu truyền thống như tuồng, chèo, cải lương, múa rối... đều long trọng tổ chức lễ giỗ tổ - kỷ niệm người khai sinh ra bộ môn sân khấu này. Trải qua bao tăng trầm, sân khấu đã có hàng trăm năm lịch sử tồn tại và sức lan tỏa hiếm thấy vào đời sống xã hội, góp phần tạo nên đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh. Từ ý nghĩa ấy, theo đề nghị của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, được sự đồng ý của Ban Bí thư Trung ương Đảng tại Thông báo kết luận số 364-TB/TW ngày 30 tháng 7 năm 2010, năm 20111, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 13/QĐ-TTg, ngày 04/01/2011, lấy ngày 12 tháng 8 Âm lịch hằng năm là Ngày sâu khấu Việt Nam để vinh danh ngày giỗ tổ thành Ngày Sân khấu Việt Nam.

     Bài, ảnh: Nguyễn Tấn Quốc
  

Lượt người xem:   446
Manage PermissionsManage Permissions
|
Version HistoryVersion History

Tiêu đề

Hình ảnh

Hình ảnh mô tả

Tóm tắt

Nội dung

Link thay thế nội dung

Ngày xuất bản

Tin nổi bật

Tác giả

Phân loại

Loại bài viết

Số Trang

Số Ảnh

Trạng thái

Lịch sử

Số lượt người đọc

Approval Status

Attachments

Content Type: Tin Tức Mở Rộng
Version:
Created at by
Last modified at by
Ảnh
Video
SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỈNH LONG AN
Chịu trách nhiệm chính: Ông NGUYỄN THÀNH THANH - Giám đốc Sở.
Địa chỉ: ​Số 03, Võ Văn Tần, Phường 2, Thành phố Tân An, Long An.
Điện thoại : (0272) 3826 310​ ​​ *Fax : (0272) 3832 042 *Email: svhttdl​​​​@longan.gov.vn​​